De transitie naar duurzamere verpakkingssystemen krijgt in België concreet vorm met de recente lancering van een grootschalig pilootproject rond herbruikbare verpakkingen voor groenten en fruit. Het initiatief, gecoördineerd door Fost Plus en gedragen door verschillende retailpartners, test in reële omstandigheden hoe hergebruik kan bijdragen aan het verminderen van verpakkingsafval.
Het project focust in eerste instantie op herbruikbare bakjes voor onder meer champignons. Consumenten betalen een beperkte waarborg en kunnen de verpakking na gebruik terugbrengen in de winkel. De verpakkingen worden vervolgens ingezameld, gereinigd en opnieuw in omloop gebracht. Door gebruik te maken van gestandaardiseerde verpakkingen en digitale tracking, wil men inzicht krijgen in retourpercentages, rotaties en gebruiksgedrag.
Het project wordt gedragen door het consortium REPASYS, waarin onder andere Fost Plus, Flanders' FOOD en Pack4Food zijn vertegenwoordigd. Zes grote retailers – Albert Heijn, Aldi, Carrefour, Colruyt, Delhaize en Lidl – nemen deel aan de piloot in Mechelen, waar het systeem in reële winkelomstandigheden wordt getest.
Dit initiatief past binnen een bredere evolutie waarbij recyclage alleen niet langer volstaat. Naast het optimaliseren van recyclageprocessen verschuift de focus steeds meer naar afvalpreventie en hergebruik. Deze evolutie wordt mede gestuurd door Europese beleidsontwikkelingen, waaronder de geplande verordening rond verpakkingen en verpakkingsafval (PPWR), die onder meer het gebruik van bepaalde eenmalige verpakkingen voor groenten en fruit wil beperken tegen 2030.
Tegelijk brengt de overstap naar herbruikbare systemen ook belangrijke uitdagingen met zich mee. Het opzetten van een efficiënt systeem vereist niet alleen aangepaste verpakkingen, maar ook een goed georganiseerde logistiek voor inzameling, transport en reiniging. Daarnaast is het succes in sterke mate afhankelijk van de bereidheid van consumenten om verpakkingen effectief terug te brengen.
Een bijkomend aandachtspunt is de schaal waarop dergelijke systemen functioneren. Samenwerking tussen verschillende retailers is essentieel om voldoende volumes en standaardisatie te realiseren. Tegelijk moet uit de testfase nog blijken in welke mate het systeem economisch haalbaar en ecologisch voordelig is op langere termijn. Factoren zoals het aantal rotaties per verpakking en de impact van transport en reiniging spelen hierbij een cruciale rol.
Het pilootproject kan dan ook worden gezien als een belangrijke stap in een bredere zoektocht naar toekomstbestendige verpakkingsoplossingen. Waar recyclage jarenlang centraal stond, lijkt hergebruik stilaan een volwaardige aanvulling te worden. De komende jaren zullen verdere evaluaties moeten uitwijzen welke combinatie van maatregelen het meest effectief is om de milieu-impact van verpakkingen structureel te verminderen.
