In een online enquête die werd gehouden in Denemarken, Ierland, Spanje, Italië, China en de Verenigde Staten werd gekeken naar de voorkeuren van de consument voor actieve, intelligente en duurzame technologieën voor voedselverpakkingen [1]. De auteurs van de studie wilden graag begrijpen hoe de consument denkt over de verschillende soorten verpakkingen, welke hij liever heeft en waarom.
Verpakking beperkt zich al lang niet meer tot een kartonnen doos of een plastic zak
Voedselverpakkingen moeten in de eerste plaats het verpakte voedsel bevatten en beschermen, zodat de veiligheid en kwaliteit ervan gewaarborgd zijn. Bovendien fungeren verpakkingen als een marketinginstrument dat de boodschap van het merk versterkt en zijn waarde opdrijft.
Zo was het vroeger en is het nog steeds. De consument van vandaag is kritischer dan ooit, en om die reden bieden voedselverpakkingen hen nu een breed scala van tastbare voordelen. Ze verbeteren de producteigenschappen, zoals de levensduur en het behoud van de smaak. Innovatie op het gebied van biogebaseerde en recyclebare verpakkingsmaterialen kan ook bijdragen aan duurzaamheid.
De verpakkingsindustrie is zich hiervan terdege bewust en spant zich in om verpakkingen te ontwikkelen die voordelig zijn voor de consument.
Actieve, intelligente en duurzame verpakkingen
De technologieën voor actieve voedselverpakkingen streven ernaar de prestaties van het voedsel te verbeteren. Ze verlengen bijvoorbeeld de houdbaarheid of behouden de kwaliteit ervan. Deze technologie valt doorgaans uiteen in twee hoofdcategorieën, met name deze zonder migratie en deze die actief substanties afgeven. De verpakkingstechnieken waar geen migratie bij te pas komt zijn bedoeld om ongewenste stoffen zoals vocht en ethyleen uit de verpakkingsomgeving te verwijderen (te absorberen) en tegelijkertijd opzettelijke migratie te voorkomen. Anderzijds maken de technologieën met actieve afgave een gecontroleerde migratie van bepaalde substanties naar de verpakkingsomgeving mogelijk om een positieve invloed op het voedingsproduct uit te oefenen. Voorbeelden hiervan zijn antioxidanten en smaakstoffen.
De intelligente voedselverpakkingstechnologieën daarentegen richten zich op het opspeuren en de identificatie van wijzigingen in het voedingsmiddel. Op die manier kunnen ze relevante gegevens doorgeven aan de klanten. Ze omvatten verschillende indicatoren die parameters, zoals tijd en temperatuur, versheid, zuurstof- en gasniveaus, opvolgen. Bovendien zijn er de sensoren die de pH-waarde en vochtigheid bijhouden. Intelligente verpakkingen dienen ook als datadrager, zoals RFID-tags en QR-codes. Ze verschaffen realtime productinformatie [2]. In tegenstelling tot traditionele verpakkingen interageren deze technologieën actief met het voedingsmiddel en/of zijn omgeving, waardoor waardevolle gegevens (en aanbevelingen) aan de consument kunnen overgemaakt worden.
Chrysochou & Tiganis [1] onderscheiden bovendien een derde categorie, namelijk de duurzame verpakkingstechnologieën voor voedsel. Deze zijn bedoeld om de milieu-impact van voedselverpakkingen te verbeteren door middel van eigenschappen als recyclebaarheid en herbruikbaarheid, en op die manier een circulaire waardeketen te bevorderen. Duurzame oplossingen voor voedselverpakkingen zijn specifiek ontworpen om de ecologische voetafdruk van de materialen te verkleinen; ze vallen niet onder de noemer van actieve en intelligente technologieën.
De duurzame voedselverpakking wordt omschreven als an optimized, measured (quantified), and validated solution that considers the balance of social, economic, ecological, and safe implementations within the circular value chain, based on the entire life cycle of the food product-package unit (een geoptimaliseerde, gekwantificeerde en gevalideerde oplossing, die op basis van de volledige levenscyclus van de eenheid voedingsproduct-verpakking rekening houdt met het evenwicht tussen sociale, economische, ecologische en veilige uitvoeringen binnen de circulaire waardeketen)[3].Deze definitie benadrukt het bevorderen van de circulaire waardeketens door middel van duurzame verpakkingstechnologieën.
De resultaten kunnen sterk afwijken van de verwachtingen
Volgens de studie geven consumenten de voorkeur aan de technologieën voor actieve verpakkingen die de kwaliteit en veiligheid van voedselproducten verbeteren. Over het algemeen krijgen intelligente verpakkingstechnologieën de minst gunstige respons; zelfs de duurzame verpakkingstechnologieën worden beter beoordeeld dan deze voor intelligente verpakkingen [1] .
Het is interessant vast te stellen dat er aanzienlijke verschillen ontstaan. Met name in Europa kregen duurzame verpakkingstechnologieën de voorkeur boven intelligente, terwijl in China en de Verenigde Staten duurzame verpakkingstechnologieën heel achteraan bengelden. De verschillen tussen de landen suggereren dat culturele en regionale factoren de manier kunnen bepalen waarop de consumenten voorrang geven aan duurzaamheid boven andere verpakkingstechnologieën. Met name de Italiaanse consumenten vallen op door de minste voorkeur te tonen voor verpakkingsoplossingen die de houdbaarheid van producten verlengen. Deze oplossingen vallen onder de paraplu van de groep van actieve verpakkingstechnologieën. In plaats daarvan vertonen Italiaanse consumenten een uitgesproken voorkeur voor intelligente verpakkingstechnologieën; dit gaat tegen de algemene trend in.
Bovendien bestaat de perceptie dat actieve verpakkingstechnieken een positieve impact hebben op de duurzaamheid, terwijl men ervan uitgaat dat intelligente technologieën in dit opzicht het minst effectief zijn. Het lijkt erop dat consumenten erkennen dat duurzame verpakkingen niet alleen over de betrokken materialen gaan. Het gaat er ook om hoe verpakkingen interageren met voedsel om voedselverspilling te verminderen. Dit begrip sluit nauw aan bij de definities van duurzame voedselverpakkingen, die de bijdrage ervan aan een circulaire waardeketen benadrukken [3].
Wat heeft de toekomst nog in petto?
Wanneer bedrijven denken aan de introductie of uitbreiding van technologieën voor intelligente verpakkingen, moeten ze deze uitdagingen zorgvuldig onderzoeken. Investeren in informatiedoorstroming naar de consument lijkt noodzakelijk. Het correct communiceren van de voordelen en het garanderen van het waardevoorstel (een marketingverklaring die samenvat waarom de consument voor een bepaald product of dienst moet kiezen) van intelligente verpakkingen zijn essentieel.
Effectieve communicatie en coördinatie (en allicht ook samenwerking) tussen industriële processen en de perceptie van de consument zijn essentieel voor een veelbelovende toekomst!
[1] Chrysochou & Tiganis (2025). Active, Intelligent or Sustainable? A Comparative Study of Consumer Preferences for Food Packaging Technologies. Packaging Technology and Science 0, 1-10
[2] Thirupathi Vasuki et al. (2023). Smart packaging—An overview of concepts and applications in various food industries. Food Bioengineering, 2(1), 25-41
[3] Dörnyei et al. (2023). Sustainable food packaging: An updated definition following a holistic approach. Frontiers in Sustainable Food Systems, 7, 1119052
